Terapia uzależnień skierowana jest do osób, które nadużywają różnych substancji psychoaktywnych (alkohol, narkotyki, leki) lub nałogowo oddają się określonym czynnościom (uzależnienie od zakupów, jedzenia, seksu, pornografii, masturbacji, hazardu, gier komputerowych, internetu i innych). Elementem łączącym te różniące się od siebie zachowania jest zwykle chęć zaspokojenia nimi potrzeb psychologicznych, na przykład potrzeby bliskości i bezpieczeństwa.
W trakcie terapii uzależnień pacjent/pacjentka wspólnie z terapeutą zastanawia się między innymi:
- jak dane zachowanie/zażywanie wpływa na codzienne funkcjonowanie (praca, nauka, rodzina, bliskie relacje),
- jaka potrzeba stoi u podstawy danego zachowania/zażywania,
- jakie emocje wiążą się z danymi zachowaniami/zażywaniem,
- w jaki inny sposób można zaspokajać określone potrzeby,
- jakie narzędzia mogą wspierać zmianę zachowania/zaprzestanie zażywania substancji.
Bliscy osoby uzależnionej, którzy doświadczają trudności w związku z nadużywaniem substancji/powtarzaniem określonych zachowań, mogą rozwijać symptomy współuzależnienia, które zniekształcają ich postrzeganie rzeczywistości i powodują psychiczne cierpienie.
Terapia osób współuzależnionych polega między innymi na:
- wypracowywaniu nowych, adekwatnych sposobów reagowania na osobę uzależnioną,
- nauce skupiania się na własnym życiu, emocjach i potrzebach,
- budowaniu poczucia własnej wartości i umiejętności stawiania granic.
Terapia uzależnień i współuzależnień może zacząć się od indywidualnych sesji z terapeutą. Zarówno uzależnione, jak i współuzależnione osoby mogą zostać skierowane na grupy terapeutyczne albo do lekarza psychiatry. W trakcie pierwszej konsultacji psychoterapeuta wspólnie z pacjentem/pacjentką zastanawia się nad najlepszym rozwiązaniem dla danej osoby.